Ewa i Jerzy Wolscy

Malowidła w prezbiterium Kościoła Środowisk Twórczych w Łodzi
cz. 3

2. Scena zwiastowania usytuowana jest na krużganku zamkniętym od góry arkadami wspartymi na kolumnach. Jedna z kolumn, widoczna w dolnej jej części, stanowi oś kompozycji, na której osadzony jest świetlisty promienisty krąg, stanowiący tło dla głównych elementów rozgrywającej się sceny. W kręęgu znajduje się postać Boga Ojca w białej szacie, siedzącego w obłokach z szeroko rozwartymi ramionami, którego widocznym atrybutem jest złocisty trójkątny nimb. Poniżej, również na tle obłoku, znajduje się naga postać Dzieciątka Jezus z gestem powitania, otoczona promienistym nimbem wokół ciała, z zaznaczonym za głową krzyżem. Z prawej strony kręgu gołębica w locie, na tle kolistego nimbu, wysyłająca promienie w stronę postaci Maryi. Na pierwszym planie, z prawej strony klęcząca postać Maryi Panny w czerwonej sukni, podtrzymującej lewą ręką niebieski płaszcz przerzucony przez lewe ramię. W prawej ręce trzyma półotwartą książkę z wpisanym wersetem „Oto ja, służebnica Pańska”. Wokół głowy Maryi kolisty nimb z gwiazdami na obwodzie. Z lewej strony postać archanioła Gabriela zstępującego z obłoków. Anioł odziany jest w długą białą szatę i dalmatykę w kolorze żółtym, a z jego ramion spływa długa biała szarfa. W lewej ręce trzyma lilię - symbol niewinności, którą zachowuje Panna Maria, a prawą wyraża pozdrowienie mówiąc „Zdrowaś Maryjo, łaski pełna". Przy lewej ręce Maryi stoi na stopniu lektorski pulpit. Maryja klęczy na zielonej podusze. Zdarzenie rozgrywa się na tle pejzażu z nisko rysującym się horyzontem, z pasmem gór i zabudowaniami Nazaretu. W górnych narożnikach kompozycji fruwają w obłokach uskrzydlone główki aniołków.

Scena zwiastowania, zgodnie z ilustrowanym tematem jest bardziej statyczna. Ruch przedstawiony jest tylko w kilku elementach. Rozwiana draperia nad prawym ramieniem Boga Ojca zaznacza Jego pojawienie się, pofałdowana szata anioła oznacza jego spłynięcie z obłoków, a falistość promieni zstąpienie Ducha Świętego. Tutaj, podobnie jak w scenie poprzedniej, postać nagiego Dzieciątka Jezus jest przesunięta z kompozycyjnej osi, co ma podkreślić dążenie dziecka do matki, widoczne również w geście wyciągniętych rączek. Element ten ma istotne znaczenie w naszym przedstawieniu zwiastowania, gdzie postać Jezusa jest trzecią osobą jednego Boga, a nie ilustracją heretyckiej koncepcji Walentyna2, który twierdził, że ciało Chrystusa zostało implantowane w łonie Panny Maryi, a nie powstało na skutek ludzkiego poczęcia. Autorom omawianego Zwiastowania na pewno znana była, potępiona przez Kościół, herezja Walentyna i - aby ją wykluczyć - gołębica umieszczona została tuż nad głową Panny Maryi, a Dzieciątko obdarzone ruchem wyciągniętych rączek dziecka do matki.

2. Ibid., s. 144.

1 | 2 | 3 | 4